English
اطلاعات تماس
 
تلفن: 88972473
نمابر: ٨٨٩٧٢٤٧٣
آدرس دبیرخانه: تهران،خیابان انقلاب، خیابان قدس، نرسیده به بلوارکشاورز، پلاک ٣٧،طبقه٦،واحد جنوبی، انجمن ارزیابی محیط زیست ایران.
پست الکترونیکی: info.iraneia@yahoo.com
کد پستی: 1417763139
آمار بازدید
شماره 10 ترويجي

نشریه

محیط زیست و توسعه

Environment and Development Journal

 

سال پنجم، شماره دهم، پاییز و زمستان

1393

صاحب امتياز:

انجمن ارزيابي محيط زيست ايران

مدير مسئول:

دکتر مجيد مخدوم، استاد دانشگاه تهران

سردبير:

دکتر عبدالرسول سلمان ماهینی، دانشیار دانشگاه گرگان

مدير داخلي:

غزال مخدوم فرخنده

صفحه آرا:

سيده ليلا حميد شريفي

اعضای هيات تحريريه:

- دکتر مجيد مخدوم

- دکتر عبدالرسول سلمان ماهینی

- دكتر محمود شريعت

- دکتر هومان لیاقتی

- دکتر میرمهرداد میرسنجری

- دکتر مهرداد نظریها

- دکتر بهرام حسن زاده کیابی

 

 

داوران :

-   دکتر مجید مخدوم

-   دکتر سید علی جوزی

-   دکتر حسین وارسته مرادی

-   دکتر علی اکبر عبدلی

-   دکتر ساناز صنایع گلدوز

-   دکتر لعبت زبردست

 

 

سخن سردبیر   

 

منافع مشترک، سیاست برد-برد و محیط زیست

خوشبختانه در ایام اخیر شاهد پیروزی‌های مهمی در عرصه سیاست خارجی کشورمان بوده‌ایم که با امید زیاد می‌تواند تبعات مثبتی نیز در پیگیری طرح‌ها و اقدام‌های ملی حفاظت از محیط‌زیست کشور داشته باشد. برپایه برداشت شخصی بنده از کتاب «آقای سفیر»، شامل مصاحبه با جناب آقای دکتر محمدجواد ظریف، متاسفانه در حال حاضر کمتر می‌توان از نهادهای بین‌المللی این انتظار را داشت که به دنبال حقیقت و عدالت محض باشند و به طورکلی تلاش عمده بیشتر این نهادها از سازمان ملل متحد گرفته تا سایر نهادهای مستقل دیگر، پیگیری منافع کشورهای عضو و احتمالا کشورهای با اقتدار بین‌المللی بیشتر است. در این خصوص، شاید این باور در میان برخی نیز جا افتاده باشد که هر جا اشتراک منافع میان کشورهای عضو رخ دهد، به کمک این نهادها و نیز سیاست خردورزی و صبر و مدارا و نیز اتخاذ رویه برد- بردکه می‌تواند پایدار باشد، امکان حصول توافق میان کشورهای دخیل وجود دارد. دکتر محمدجواد ظریف همچنین اشاره‌هایی بدین مضمون دارد که نهادها و کشورها دیگر از طریق اقتدار صرف بر مردم فرمان نمی‌رانند و نشانه‌هایی از تغییر موضع از فرمانروایی به مسولیت‌پذیری و پاسخگویی در حاکمان کشورها دیده می‌شود. البته، این تغییر موضع تا حدی مرهون آگاهی بخشی همه‌گیر و درنوردیدن مرزهای کشورها از طریق رسانه‌های جمعی است که یک روح همدلی و وجدان جمعی را میان ملل جهان به‌وجود آورده است. از این‌رو، دیگر هیچ کشور زورگوی مقتدر نیز نمی‌تواند بدون متقاعد کردن قاطبه مردم خود در خصوص لزوم اقدامات خصم‌آمیز در سایر کشورها دست به اقدام بزند، حتی اگر این اقدام‌ها برای مردم این کشورها آرامش و آسایش مقطعی و موضعی نیز در پی داشته باشد. همین که این موضوعات مطرح شده است و بحث اشتراک منافع و پایداری دستیابی به یک توافق از طریق سیاست برد- بردمطرح می‌شود، باید بسیار خوشحال بود و آن را به فال نیک گرفت و گامی بسیار مثبت در راه تحقق آمال مشروع مردم جهان در خصوص زندگی مسالمت‌آمیز در کنار هم دانست. اما نکته‌ای که باید به این موضوعات افزود و یا بر آن تاکید بیشتر نمود موضوع سیاست برد- برد محیط‌زیستی پایداراست. به عبارت دیگر، هرگونه توافق برد- بردی که متضمن به محاق افتادن موضوعات مبرم محیط‌زیستی جهان است، به هیچ وجه پایدار نخواهد بود. مسئله این است که بحث بر سر توافق و رسیدن به نتیجه‌ای برد- برددر فضایی مجازی و خارج از محیط‌زیست رخ نمی‌دهد و گفتگوکنندگان قطعا از اکسیژنی که جنگل‌ها و مراتع و فیتوپلانکتون دریاها تولید کرده‌اند استنشاق می‌کنند، از آبی که توسط جنگل‌ها و مراتع و سایر محیط‌های طبیعی به شکل قابل شرب در آمده می‌نوشند، از غذایی که توسط همین محیط‌های طبیعی تولید شده است استفاده می‌کنند و برای تمدد اعصاب در همین محیط‌ها قدم می‌زنند. ساده‌تر آن که هیچ‌کدام از طرف‌های چندگانه درگیر در سیاست‌های بین‌المللی پس از دستیابی به نتیجه برد- بردبرای صبحانه و نهار و شام خود در بهترین حالت طلا و اسکناس نمی‌خورند!!

بر این اساس، این مسئله را همه علاقمندان محیط‌زیست و آگاهان بین‌المللی باید مطرح نمایند که سیاست درست برد-برد پایدارباید به سیاست برد- برد محیط‌زیستی پایدارارتقاء یابد، به گونه‌ای که هیچ توافقی در جهان میان قدرت‌های مختلف به تخریب و یا افت محیط‌زیست نیانجامد. به عبارت دیگر، در اینجا مسئله اولویت مطرح است و اگر برخی بر اولویت‌های سیاسی و نظامی تاکید می‌کنند، محیط‌زیستی‌ها باید بر اولویت محیط‌زیست تاکید کنند. تصور کنید دو گروه متخاصم در محلی در حال مذاکره برای رسیدن به سیاست برد- بردکه به زعم آن‌ها پایدار است می‌باشند و هم زمان به دلیل بد کار کردن سامانه تهویه هوا در آن محل، میزان منواکسید و دی‌اکسیدکربن در حال افزایش است. نتیجه نهایی این مذاکرات چیست؟ دستیابی به توافقی برد- بردو پایدار با مذاکره‌کنندگانی که دیگر نایی در بدن ندارند!! اگر چه این مثال تلخ است و هرگز چنین آرزویی برای هیچ یک از مردمان جهان نداریم، از آن استفاده می‌کنیم تا بیان کنیم که پس از دستیابی به هر توافق پایدار اگر آبی برای نوشیدن، غذایی برای خوردن و محلی برای استراحت و تفرج و تفکر در آفاق و انفس نداشته باشیم، سیاست ما هرگز پایدار نخواهد بود. دوباره در چاله زیربنا و روبنا و یا تقدم و تاخر نیافتیم! محیط‌زیست و سایر منافع هم بناهستند و نه این که یکی زیر بنا و دیگری روبنا و یا یکی مقدم بر دیگری باشد. در کمترین حالت، محیط‌زیست یکی از ستون‌های این خانه توافق برد- بردرا تشکیل می‌دهد و با خراب شدن این ستون، این خانه نیز فرو خواهد ریخت. پس، همه محیط‌زیستی‌ها و رسانه‌های جمعی کشورها باید بر این مهم تاکید داشته باشند که این عبارت به سیاست برد- بردمحیط‌زیستی پایداربراساس منافع مشترک و مشروع از نظر محیط‌زیست ارتقاء یابد و مسئولان و متخصصان محیط‌زیست در این عرصه‌ها به نقش آفرین اصلی و نه صرفا ناظر و یا ناصح تبدیل شوند.

 

دکتر عبدالرسول سلمان ماهینی

                                                                                           

 

مقالات علمي

ارزیابی پیامدهای اجتماعی و فرهنگی طرح احداث زیرگذر بزرگراه همت              5

مهناز ابولحسنی، فاطمه عادلی ساردو

 

مدیریت سازگار با محیط‌زیست در صنعت سنگ ساختمانی                                14

مثال موردی: صنعت سنگ ساختمانی استان اصفهان                                             

حمید گرانیان، راحب باقرپور

 

طبقه‌‌‌بندی کیفی آب رودخانه (مطالعه موردی: رودخانه‌های کارون، دز و کرخه)     29

ایوب کریمی جشنی، مرجان سالاری درگی

 

فرصت‌ها و کاستی‌های به کارگیری مفهوم جای پای بوم‌شناختی در برنامه‌ریزی محیط‌زیستی ایران  39

لعبت زبردست، فاطمه عادلی

 

ریاضیات در علوم زیستی و دانش‌های محیط‌زیست                                          45

مجید مخدوم

 

اخبار محیط زیستی ومعرفی کتاب                                                                    49

 

چکیده انگلیسی                                                                                              61